.
                        
موضوعات سايت
جستجو


تبادل لينك

http://backlinks.ir

http://tarikhema.ir/link

http://tarikhema.ir/directory

http://mamlekate.ir

http://link.hamfaz.com/

http://iranarena.net

نگاهي گذرا به رابطه دين و بهداشت روان( حمیده قمری)
پنجشنبه، 11 دي ماه، 1348
تحقيقات بسياري در اين زمينه، با ارائه ديدگاهها، آمارها و پژوهش هاي علمي، ارتباط بين دين و سلامت روان را تأييد مي كنند. ليك آنچه در اين پژوهش ها مبهم است و البته باعث بروز ناهمساني هايي در ادبيات مربوط به دين و بهداشت روان گرديده، عدم وجود معيارها، سازه ها و يا سنجه هاي همسان، در تعريف «بهداشت رواني» است؛ در صورتي كه بسياري از پژوهش ها نشان مي دهد كه «مفهوم بهداشت روانى مقوله اى پيچيده بوده و ارتباط آن با دين به تعريف بهداشت روانى يا دين يا هر دو بستگى دارد.»(1)

برنارد اسپيلكاو پاول ورم نيز معتقدند كه وجود اين ناهمساني ها، دليل عدم رابطه ميان دين و بهداشت نيست، بلكه نشان دهندة پيوند پيچيده ميان آن دو است كه تعريف دوباره و دقيق تر هر اصطلاح را مي طلبد.(2)

برخلاف «بهداشت جسماني» كه آن را مي توان در قالب طول عمر، فقدان بيماري، و خودسنجي در مورد سلامت كلي به آساني تعريف كرد. «بهداشت رواني» اصطلاحي است كه طيفي از مفاهيم ضمني(دروني) و ويژگي هاي مثبت رواني را در بردارد و از اين جهت تعريف آن مشكل و دشوار است؛ اما به هر روي اموري نظير شاد بودن، خوشبختي، رضايت از زندگي، خوش بيني و اميدواري، از جمله مؤلفه هايي هستند كه مي توان آنها را در تعريف اين اصطلاح برگرفته شده از قلمرو پزشكي به كار برد.

از نظر كورسيني سلامت رواني » وضعيت رواني اي است كه با ويژگي  بهزيستي عاطفي، رهايي نسبي از اضطراب و علايم بيماري هاي ناتوان كننده، و توانايي برقراري ارتباط سازنده و كنار آمدن با مقتضيات و فشارهاي معمول زندگي»(3) در ارتباط است.

با وجود اختلافات فراوان در تعريف «بهداشت رواني»، ويژگي هاي ذكر شده از طرف برگين از قبيل: «صفات انگيزشى ذاتى، جامعه گرايى، احساس بهزيستى، مسئوليت، كنترل خويشتن، توانايى تحمل، ميل به برداشت و تفسير خوب و مثبت ...» اكنون مورد توافق اغلب متخصصان بهداشت روانى قرار گرفته است.(4)

پس طبق اين تعاريف، و تعاريف به دست آمده از ديگر پژوهشگران، مؤلفه هاي ذيل را مي توان از نشانه های سلامت روانی دانست:

  1. سازگاری فرد با خودش و دیگران؛ 2. قضاوت صحیح در برخورد با مسائل؛ 3. داشتن روحیه انتقاد پذیری؛ 4. داشتن عملکرد مناسب در برخورد با مشکلات؛ .5. توانايي در كنترل رفتار؛ 6. عزت نفس؛ 7. داشتن آرامش در هر شرايطي؛ 8. توانايي برقراري ارتباط محبت آميز؛ 9. تطابق با خود، ديگران و محيط زندگي؛ 10. بهره مندی از سلامت ذهن و اندیشه و تفکر و... .
  2. اما اكثر پژوهش هايي كه امروزه در باب همبستگي بهداشت رواني و دين صورت مي گيرد، پيرو «مقياس جهت گيري مذهبي آلپورت و راس» است.(5) اين مقياس به عنوان پركاربردترين مقياس امروزي، تحت تأثير تفكر آلپورت، كه نگرش هاي مذهبي را به دو گروه بروني و دروني تقسيم كرده بود به وجود آمد كه در ابتدا شامل 20 ماده بود. پژوهش هاي انجام شده با اين مقياس، نشان مي دهند كه بهداشت رواني با مقياس  دروني در ارتباط و با مقياس  بيروني، همبستگي منفي(6) دارد. (7) يعني افرادي كه برترين انگيزة خود را مذهب مي دانستند و مي كوشيدند تا عقايد خود را دروني سازند و از آن پيروي كنند، با مواردي نظير: رضايت از زندگي، سازگاري روانشناختي، خويشتن داري و عملكرد بهتر شخصيتي، عزت نفس، كنترل دروني، سلامت روحي و سازگاري در كهنسالي، همبستگي مثبتي از خود نشان دادند.
  3. دکتر عنبر حق، استاد دانشگاه مالزي نيز در اولين همايش بين المللي «نقش دین در بهداشت روان» كه در دانشگاه علوم پزشكي تهران برگزار شد، اظهار داشت: «براساس بررسى هاى انجام شده، تأثیر نگرش هاى گروهى در احساس عذاب وجدان بسیار مؤثر است و مذهب عاملى است که مى تواند در کاهش عذاب وجدان نقش فراوان داشته و به فرد آرامش بیشترى بدهد.»(8)
  4. به اين ترتيب با نظر به گزارش هاي موجود درباره رابطه بين دين و بهداشت رواني در سراسر دنيا، و اينكه مطالعات آزمايشي، از مذهب به عنوان يك ويژگي ضروري در سلامت مطلوب نام برده اند، مي توان نتيجه گرفت كه نياز به دين، نيازي جهان شمول است؛ چه آنكه دين و مذهب با تأمين بهداشت رواني، آرامش و خوشبختي را كه از مهم ترين دغدغه هاي جامعه بشري است، براي انسان به ارمغان مي آورند، آن هم در اين جهان پر از اضطراب و بحران كه فقر معنوي و فروپاشي حيات اخلاقي در اكثر جوامع به چشم مي خورد.
  5. چنانكه ويليام جيمز تصريح نموده ، زندگي مذهبي، داراي مزه و طعم، نشاط شاعرانه، سرور و بهجت دليرانه، اطمينان و آرامش باطني و همچنين نيكويي و احسان بي دريغ است،(9) و به طور قطع اين نوع زندگي، عالي ترين و پسنديده ترين نوع زندگاني است كه تنها در پرتو دين و دين داري حاصل مي گردد